Medeni dünya böyle yapıyor,Geçmiş kültürünü koruyor, bizmi çok uyağınız, onlar mı birşey bilmiyor...

Çayeli'nden Senoz'a doğru giderken, Buzlupınar köyüne çıkmatan önece yol üstünde tarihî ahşap "İstoponos Köprüsü" vardı, ama maalesef şimdi yok.

Yapım tarihinin kesin olarak bilinmediği İstoponos Köprüsünün 1906 yılında bir yangında yok olduğu, başta Senoz, Buzlupınar ve Yeşiltepe Köylülerinin köprüyü ortaklaşa imece usulüyle yeniden yaptıkları anlatılıyor. Zaman içinde çeşitli tamiratları yapılan köprünün son olarak 1980’li yıllarda Yeşiltepe köyünden Eyüp Ensar Saral adlı hayırseverin yardımlarıyla galvanizli sac ile örtülerek 2008 yılına kadar kullanıldığı biliniyor.

2008 yılında bölgede esen sert bir rüzgâr sonucunda büyük bir bölümünün yıkıldığı ve sadece ana iskeletinin kaldığı köprü, o dönemde Buzlupınar Köyü Muhtarı Ahmet Kork’un girişimleriyle Trabzon Tabiat ve Kültür Varlıkları Koruma Kurulu tarafından tarihi eser olarak tescil edildi.

Köprünün sadece kayıt altına alınmasını sağlayan tescil işlemine rağmen, köprüde 2008 yılından bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmadı.

Köprü, 2008 yılında vadide esen bir rüzgâr sonucu tahrip oldu. Bölge insanının genel kanaati  köprünün hemen yakınında, takriben 500 mt aşağıda Seslidere Köyünde ve yukarıda Buzlupınar'a çıkış sağ yamaçlarda, 1998 yılından bu yana işletilmekte olan taş ocaklarının vadinin doğal yapısını bozması yanı sert esen rüzgârlara set çeken doğal yapının bozulması sonucunda rüzgârın bu sonuca sebebiyet verdiği şeklindedir.

2008 yılında köprü yıkıldıktan sonra özellikle İstoponos mahallesindeki vatandaşlarımız Hasan Dereci önderliğinde yüz yıl öncesindeki dedelerimiz gibi bir an önce tamirinin yapılması için harekete geçmek istediler.

Ancak 100 yılı aşkın bir süre önce yapılmış köprünün tamiratının yapılmasından ziyade yeniden yapılmasının daha doğru olacağını düşünerek, o zamanki Buzlupınar köyü Muhtarı Ahmet Kork ile birlikte Rize Müze Müdürlüğü aracılığı ile Trabzon Tabiat Varlıkları Koruma Kuruluna başvurup köprünün tarihi eser olarak tescil edilmesini sağladık. Artık bu tescilden sonra her türlü tamir, yenileme görevi kurul tarafından yürütülmek zorundadır. Tarihi eser olarak tescil edilmiş tarihi varlığa kurulun izni olmadan artık kimse dokunamazdı.

Aradan geçen yıllarda Çayeli Kaymakamlığı aracılığı ile defalarca girişimlerimiz olmasına rağmen maalesef bugüne kadar yenilenmesi konusunda bir ilerleme sağlanamadı. Zaman zaman Buzlupınarlılar, özellikle İstoponoslular bana ve eski muhtar Ahmet Kork'a "Dedelerimizin 115 yıl önceki sefalet yıllarında imece usulü ile yeniden yaptığı köprüyü bu halde görmek içimizi acıtıyor, ne diye tescil işlemi yaptırdınız, 4 yıldır elimiz bağrımızda bağlı beklemek durumunda kaldık" diye çok haklı olarak sitem etmektedirler.

Rize Vakıflar Bankası Müdürlüğünden emekli Sayın Oğuz Tiryaki beyle bir sohbetimizde köprünün durumuna ilişkin yukarıda kısaca ifade ettiğim görüşlerimi kendisine anlattım. Hobi olarak arkadaşları ile birlikte maket çalışmaları yapmakta olan Oğuz bey büyük bir duyarlılıkla, gelecek nesillere aktarmak için köprünün aslına uygun olarak mutlaka maketini yapmak istediğini söyledi. 2010 yılında; Oğuz bey, 2 uzman arkadaşını alıp birlikte Buzlupınar köyüne çıkarak gerekli ölçüm ve tespitleri yapıp, aylar süren bir çalışma sonucunda aslına uygun1/40 oranında maketini yaptılar. Kendilerine çok teşekkür ediyoruz. Bu maket halen Oğuz beyin atölyesindedir. 

(Yazan: A. Ali Kork, Çayeli)

Ahmet ali Kork

2008 yılında vadide esen sert bir rüzgar sonucu yıkılan köprünün tarihi konusunda o yıl bir araştırma yapmıştım. Buzlupınar köyünden 100 yaşını geçmiş Yusuf Özmen, ilk okul yıllarında öğretmenimiz olan Mahmut Baltacı ve ıstoponos mahallesinden Ali Dereci, Hasan Dereci ve onlarca kişi ile konuştum. Köprünün ilk olarak ne zaman yapıldığı konusunda bir bilgi yoktu. Söylenen, köprünün 1906 yılında yanarak tamamen yok olduğuydu. Aynı yıl tüm senozlular ortak bir kararla imece usulü ile köprüyü yeniden yapmak üzere harekete geçerler. Çünkü istoponosluların büyük dereyi aşıp ana yola geçmeleri başka türlü mümkün değildir. Tüm senozluların özellikle Buzlupınar ve yeşiltepelilerin büyük gayretleri ile köprü kısa sürede yeniden yapılır. İlçe merkezi Çayeli'ne dar bir patika yoldan saatler süren bir yolculukla yaya gidilen, mısır ekmeğini bulmakta dahi zorlukların olduğu 1906 yılının şartlarında Senoz vadisinde yaşayan ecdadımızın ortaya koymuş olduğu bu dayanışma ruhunu çok iyi anlamalıyız. Köprünün çok özel bir mimarisi vardır ve bir örneği sadece Trabzon çaykarada bulunmaktadır. Bu denli özgün bir tarihi eseri yaşatıp gelecek nesillere aktarmak biz Senozluların ecdadımıza karşı bir vicdan borcudur.