Müslüman kelimesi kendisini İslama nispet eden herkesi içine alan netlikte bir kavramdır. İslama kendini nispet eden insanları felsefi, fıkhi ve din sosyolojisi açısından değerlendirmede yeterliliği tartışılmaz bir kavramdır.

Müslümanların çok geniş bir coğrafyada çok çeşitli anlayışlar ve eğilimler içinde olan bir topluluk olma gerçeğinin altını çizdiğimizde; siyasi ve kültürel açıdan anlamaya çalıştığımızda yeni kavramlar ışığında bakmamız kaçınılmazdır.

İslamcı kavramı Müslüman daire içinde bulunan toplulukların/toplumların/cemaatlerin modernizmin ideolojisine, mevcut modern siyasi ve sosyal yapılara İslam referansıyla bakmanın, eleştiri yapmanın kurulu ve verili olana karşı alternatifler üretme edimi içinde olmanın karşılığıdır.

İslamcılık dışardan bir kavram değildir. Tam aksine İslamcılık içerden bir kavramdır. İslamcılık olaylara bakışı İslamın nitelendirmesidir. İslami referans alarak var olan ideoloji ve siyasetlere karşı İslamın siyasal duruşu ve kendini üretmesinin adıdır.

Ancak ılımlı İslam gibi dışarıdan İslamı niteleyen kavramlarla karıştırılmaktadır. Birinde niteleyen temel referans İslam iken, diğerinde nitelenen ve bir kalıba sokulmaya çalışılan İslam’dır. Bunun ikisi aynı şey değildir.

Bazen Kitab-i kalma kaygusu inanan insanları katı bir zahiriciliğe mahkûm edebilmektedir. Bu da bizi var olanı tanımlama, çağın fıkhını üretme konusunda geri bırakmaktadır. İslamın referanslığında düşünce üretimini, bilgi üretimini, bilgiler arası disiplini ve yöntemleri kurma çabamızı akamete uğratmaktadır. Şatibi’nin kavramıyla konuşursak “makasidüs-şeria’yı” anlamamak onu anlatamamayı ve hayatın içinde sosyalleştirememeyi de beraberinde getirecektir.

Kitapta ne varsa onu kullanalım başka hiçbir kavrama ihtiyacımız yoktur zahiri anlayışı; batı karşısında yenilmiş, savunmaya geçmiş, yapılacak en iyi şeyin içine kapanarak kendini koruma olduğunu düşünen savunmacı, cemaatci, yerelci Müslüman tepkisidir.

Bilgisine mihenk olarak temel kaynakları referans almış bir özgüvenle; modernizm ideolojisine ve siyasi yapılarına karşı, eleştirel bakabilen ve İslamın; siyasal, ekonomik ve sosyal alanla ilgili düşüncesini üretme cesaretini ortaya koyan, antiemperyalist, özgürlükçü ve evrensel düzlemde konuşabilen tavır ise ancak “İSLAMCILIK” kavramıyla nitelenebilinir.

Lübnan Hizbullahının ortaya koyduğu İslamcılık projesi yazıda söylenmek istenenler için iyi bir örnektir.

Lübnan Hizbullahının ortaya koymuş olduğu projenin Müslüman olmayan Lübnanlılar tarafında kabul görmesi ve desteklenmesi manidardır. Çünkü İslamcılık salt Müslümanların şimdiki durumu ve geleceğiyle ilgilenmez. Bütün insanlığın geleceği ve kurtuluşu, adalet ve özgürlük içinde insanca bir yaşam sürmesi İslamcılığın konusudur.

Bu örnekleme İslamın evrenselliğinin bir boyutunu daha görme açısından önemlidir. Müslüman olmayanların İslamcı programları desteklemeleri onları elbette Müslüman kılmaz ve İslamcılığın böyle bir beklentisi de yoktur.

İslamın; Müslüman olmayanlarla yani ötekiyle barış, adalet ve dayanışma içinde evrensel alanda birlikte yaşam projesini “İSLAMCILIK” sunar.

İslamın evrenselliği ümmetin siyasi ve sosyal birlikteliğiyle sınırlanamaz. İslam ortaya koymuş olduğu adalet eksenli birlikte yaşama projesiyle aynı zamanda; adalet, özgürlük, barış ve insanca yaşama iddiasıyla açmış olduğu şemsiye altında bütün insanlık için evrensellik anlayışına sahiptir. 
yusuftanriverdi@sivildusunce.com