MANDAN HOCA’DAN GÜNÜMÜZE OFLİ HOCA :
İRONİK ŞABLONUN ÖTESİ..

“Oflu Hoca’lar, Kur’an Kursları gibi faaliyetlerle İslam’ı o bölgede canlı tutmuşlardır”
Prof. Heath W. Lowry·

İnsan topluluklarının yaşadığı yeryüzünün her coğrafî karesinde ayrı bir insan ve kültür tipi oluşmasına ve her birinin diğerlerinden farklı yapısına rağmen öne çıkan, ilginç tipoloji oluşturan insan tiplerinden birisi de Of’a mahsustur.

Of’un belki de Trabzon kadar eski tarihi; insan yerleşimlerinin ve kültürünün tarihî süreçte zenginleşen muhtevasından izleri günümüze kadar taşımıştır. İnsanın olduğu her yerde onun hayatla olan ilişkisi coğrafya ve diğer unsurlarla olan etkileşimi sonucu kendine özel yerel bir kültürün ortaya çıkmasını sağlamıştır. En mühimi de bu kültürü yansıtan insan tipinin kendine özgü karakteristiğidir.

Of’un Trabzon’un genel insan karakteristiğinin bir yönünü yansıtan yüzünün belirgin tiplerinden birisi Oflu Hoca’dır. Yani Of’ta yetişen, Of’un yetiştirdiği ve ülkemizin her ilinde, her ilçesinde, birçok köyünde, hatta yurtdışında bile adı ve muhtevası tescillenen Ofli Hoca ne yazık ki bugüne kadar yazılı ve sözlü anlatımlarda ironik alan konusu olmanın ötesinde gerçek muhtevasıyla yazılmamış,

konuşulmamış ve üzerinde durulmamıştır. Onun için de Oflu Hocanın adı mizahın/gülmecenin, tebessümün sınırlarıyla kayıtlı kalmıştır. Bugün de aynı anlayış sürmektedir.

Bunun en ilginç derleme örneklerinden birisi Ofli Hocanın Sohbetleri-Şeriatta Ayıp Yoktur [1] isimli kitaba konu olan anlatım biçimleridir. Ayrıca Oflu Hocayı özne alan fıkralar, türküler, filmler, vs. de bu türdendir. Oflu Hoca’yı gerçek muhtevasından, gerçek özelliklerinden saptırıcı bu tür örnekler orijinal kimliğinden uzaklaştırmaktadır.

Amerikalı Antropoloji Profesörü Michael E. Meeker’a göre Oflu Hoca ifadesi ‘Of yöresinde eğitim almış kimse” demektir. [2] Of,

medreseleriyle o kadar meşhurdur ki başka yörelerden gelip Of’ta eğitim almak ve Oflu Hoca olarak anılmak prestij ve yetkinlik/mükemmellik göstergesidir.

Peki, niçin Of Hoca’sıyla belirginleşmiştir? Of’ta niçin Oflu Hoca tipi öne çıkmıştır?

Biraz tarihi arka plana gidersek bunun sebeplerine inebiliriz.

Araştırma yazısının tamamını okumak için TIKLAYINIZ