Köy adlarının menşeine bakılırsa Yunan yada Rumların Doğu Karadeniz ile ilgili emellerinin kesinlikle olmaması gerekir.

KÖY ADLARI PONTUS’UN YALAN OLDUĞUNU SÖYLÜYOR

Doğu Karadeniz’deki yaklaşık 2500 köy adından sadece 16 adeti Rumca kelime olduğunu bizzat Rumca bilgisine itiraz kabul edilmez Fener Rum Lisesi Müdürü Niko Mavridis söylüyor.

HAŞİM ALBAYRAK
Spor Yönetim Bilimleri Uzmanı- Tarihçi


Çocukluğumdan beri Of’ta pazardan köy yoluna gidecek minibüslerin şoförlerinin;
-Haydi Yavan,Yaranoz,Balaban,Kus,Ançipranoz,Divran,
-Haydi Kaban,Zariyoz,Hastikoz
-Haydi Taşana,Zisino Mapsino
-Haydi Korkot,Kono,Yığa
-Hayde,Sakona,Kuruç,Çalek,Durkamet,gibi değişik şekillerde bağırmalarına hiç anlam veremezdim.Lise yıllarında gittiğim Of gezisinde de aynı şekilde bağırmaları duyunca oradakilere sorduğumda,minibüsçülerin gidecekleri köy güzergahındaki köylerin adlarını bağırdıklarını öğrendim.Bu adların manalarını sorduğumda ise “Rumca” dediler.Zamanla konuyu unuttum gitti.
Ömer Asan,yazdığı ! Pontos Kültürü kitabı ile ilgili olarak Hulki Cevizoğlu’nun “Ceviz Kabuğu” programına çıktığında yine bu isimlerin “Rumca” olduğunu ve bu köy halklarının çoğunun Rum asıllı olduğunu ve hala Rumca konuştuğunu deyince bölge tarihi konusunda otorite olmama rağmen hala köy adlarının Rumca olduğunu,ancak bazılarının Türk asıllı kelimeler olduğunu kitap ve makalelerimde yazıyordum ve en azından öyle olduğunu düşünüyordum.
Ömer Asan’a göre Rum olabileceğimiz şüphesi içimi kemirdi.Çareler aradım.Yöre kaynaklarını inceledim.1933 yılına ait Dahiliye Vekaleti Umum İdareler Müdürlüğünün Köylerimiz adlı Köy listelerinden Karadeniz’deki tüm köy adlarını çıkardım.Eski adlar o yıllardaki resmi kayıtlarda henüz değişmemişti.Çıkardığım listeyi tesadüfen bir Rum okulundaki Fatsalı arkadaşıma gösterdim.Ondan okuldaki Rum asıllı öğretmenlerden bu köy adlarının manasını bilebilirler mi diye sordum.O da öğretmen arkadaşlarına sordu.Yüzyirmibeş Of köyünün tamamının yabancı kökenli olan köy adları içinde ancak dört-beş köy adının Rumca olabileceğini öğrenince bu çalışmamın hareket noktası ortaya çıktı.Hele o öğretmen arkadaşlara bu listedeki isimlerin Rumca dediklerinin dışındakilerinin Rumca olmadıklarını imzalamalarını istedim.Cesaret edemediler.Bana İstanbul’da en iyi Rumca bilen kişinin Fener Rum Lisesinin müdürü olduğunu dediler.Bende gittim müdürle konuştum.Sağ olsun Niko Mavridis adındaki müdür üşenmedi.Benle ilgilendi ve iki gün gidip gelip çıkarmış olduğum listedeki tüm köy adlarını ona okuttum.Bana ancak yedi-sekiz köy adının Rumca manasını dedi.Listeyi imzalamayı kabul etti.Ona “neden bu kadar az köy adı Rumca?” diye sorduğumda “bana bu adların eski Rumca olan Pontosça olabileceğini birde Pontosça bilene gitmem gerektiği”ni deyince bende hemen Pontosça bilen biri olan Çaykaralı arkadaşım Kemal Yerekaban’a gittim.Ona da listeyi okuttum ve imzalattım.Oda ancak beş-altı Pontosça kelime bulabilmişti. Geri kalan isimlerin hangi dilde olabileceği konusunda düşünmeye başladık.Bana Rusca olabilecekleri dendi.Bende Kırgız asıllı dil doktorası yapan öğrenci olan Gülşat Sadyrova adındaki kişiye listeyi verdim.O da beş-altı Rusça kelimeyi geçemedi.O dil öğrencisi Kırgız olduğu için Kırgızca dili üzerine de köy adlarını taradı.Bir köy adı Kırgızca çıktı.Yaklaşık 2500 köy adından ancak yirmi civarındaki köy adının manasını tespit edebildim.Ancak onlarda beni tatmin etmediler.En son biri bana Ermenice okutup okutmadığını sorunca bu kez Ermeniceyi araştırdım.İstanbul’daki bir Ermeni okulunun Ermeni müdürü Nora Şenyan’a okuttum.İki gün beraber çalıştık.Tespit ettiği kelimeleri ve edemediklerini imzalatıp belge haline dönüştürdüm.Ancak sayı yine azdı.Başka bir Ermeni vasıtasıyla İstanbul’da çıkan bir Ermeni gazetesinin yazı işlerine ulaştım.Gazetenin yetkililerinden ve bir çok yayını ve çevirisi olan Sarkis Seropyan ile görüştüm.O da Ermeni okul müdürünün yazdıklarının genelde doğru olabileceğini dedi.O vesileyle “Hemşin Gizemi” adlı kitapla tanıştım.Çok ilginç ve orijinal bilgiler yakaladım.
Doğu Karadeniz’deki köy adlarının Lazca kelimeler içerebileceği düşüncesiyle Lazca bilen etkin kişiler aradım.İnternette mükemmel Laz siteleri hazırlayanlara tüm listeyi gönderdim.Onların sayfalarında duyurular yaptım.Onlardan bana gelen e-maillerde aradığım sonucu bulamadım. En sonunda Laz folklor kültürü üzerinde etkin bir isim Yunus Sabri Biber’e ulaştım.Onun bana ulaştırdığı Lazca kaynakları inceledim.En ilginci Lazca sözlüktü.Sözlüğü baştan aşağı taradım.Köy ve yer adı olabilecek hatta coğrafik ad olabilecek bütün kelimeleri taradım.Her ne kadar bazı kelimelerin Türkçe’de karşılığı yok ise de yer ve coğrafi ad olabilecek bütün Lazca kelimeleri hazırladığım bir çok dili kapsayan “coğrafi adlar sözlüğü”ne aktardım.Ayrıca bana yöredeki yabancı kökenli kelimelerden tamamına yakının Lazca olmadığını belirterek Lazca olan köy birkaç köy adının manasını yazarak imzaladı.
Bir çok kaynakta Doğu Karadeniz Bölgesinde Gürcü etkinlikleri olduğunu ve Gürcülerin yaşadığını öğrenince bu kez Gürcüce bilenleri araştırmaya başladım. Araştırırken önce Artvinli bir köy derneğine, oradan da İstanbul’da Gürcüceyi en iyi bilenlerden Osman Nuri Mercan’a ulaştım.Çveneburi adlı bir derginin imtiyaz sahibi olan bu beyefendi ve Fransa’dan gelen Türkçe bilmeyen bir Gürcü ile bu köy adlarının manaları üzerinde çalıştık.O arada bir çok Gürcüce kelime öğrendim.Bunlardan çıkan sonuca göre; bir çok köyün Gürcü asıllı vatandaşların köyü olduğunu öğrenmeme rağmen Osman Nuri bey ve arkadaşı tespit ettikleri kesin Gürcü kelimeler dışındaki bazı köy adlarının aslında Gürcüce olduklarını fakat bu köy adlarının manalarını bu günkü Gürcüce diline göre veremediklerini belirterek kendilerine göre Gürcü anlamları olan köy adlarının manalarını yazarak ve Gürcü olup ta manasını bilemediklerini işaretleyerek imza altına aldılar ve belgeyi bana aktardılar. Doğu karadeniz bölgesindeki yedi ildeki yaklaşık 2500 köy içerisinde Rumca, Pontosça, Ermenice, Rusça, Gürcüce, Lazca, Arapça ve Farsça köy adı kelimeleri taramaları aşağıdadır:

DEVAMI KİTAPTA
Haşim Albayrak, Doğu Karadeniz’de Etnik Yapılanmalar ve Pontus, (Babiali Yayını) İstanbul 2004, s. 263 vd.

info@ofhayrat.com